پنهان مىداشتيد - برايتان هويدا مىسازد . » علّامه بلاغى مىگويد : « خداوند آن كتاب را تورات ناميد چون اسم آن - يعنى عهد قديم بويژه اسفار پنجگانه نزد يهود - تورات است . پس قرآن هم با آنان در اين نامگذارى همراهى كرده تا به بهترين وجه با ايشان بحث و مجادله نمايد . » « 1 » به همين جهت در سورهء آل عمران آيهء 23 و در سورهء نساء آيهء 44 و 51 از آنان به « الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْكِتابِ ؛ * كسانى كه سهمى از كتاب به آنان داده شده است » تعبير شده ؛ تعبيرى حقيقى و مطابق واقع ، چرا كه در اين كتابهاى به جامانده از گذشتگان نيز بخشهايى از انجيل و تورات وجود دارد . اكنون به فهرستى كوتاه از عهدين و سرگذشت آن توجه كنيد . عهد قديم عهد قديم عبارت است از مجموعه كتابهايى كه شمار آنها به 39 كتاب مىرسد و تاريخ نگارش آنها به قرن دهم تا پايان قرن دوم قبل از ميلاد برمىگردد ، يعنى تقريبا پنج قرن بعد از وفات حضرت موسى عليه السّلام ( 1451 ق . م ) است . محقق سرشناس دكتر « بوكاى » مىگويد : « مجموعهء عهد عتيق در خلال نه قرن براساس حكايتهاى رايج نوشته شده و بنياد اسفار پنجگانه - كه به پيامبر خدا موسى عليه السّلام نسبت داده شده - حدود قرن دهم قبل از ميلاد تدوين يافته است ، سپس در زمانهاى بعد بعضى الهيات و روايات كاهنان بدان افزوده شد و همچنان تدوين كتابهاى ديگر در طى قرنها ادامه يافت . و اين‌گونه ، عهد عتيق به‌عنوان يك اثر ادبى ، براى نژاد يهود خودنمايى مىكند كه تاريخ زندگى آنان را - از آغاز تا زمان پيدايش حضرت مسيح عليه السّلام - دربردارد . اين مجموعه در فاصلهء بين قرن دهم تا قرن اول قبل از ميلاد نوشته و

--> ( 1 ) . رحلة المدرسيّه ، ج 2 ، ص 33 .